Korak bliže Evropskoj uniji/One Step Closer to the European Union

Zakon o zabrani diskriminacije Korak bliže Evropskoj uniji U konačnoj verziji, sporni član 21 glasi: "Seksualna orijentacija je privatna stvar i niko ne može biti pozvan da se javno izjasni o svojoj seksualnoj orijentaciji. Svako ima pravo na slobodu izražavanja svoje seksualne orijentacije, a diskriminatorsko postupanje zbog izražavanja seksualne orijentacije je zabranjeno". Kolika je ovo pitanje sporno dokazuje i činjenica da nema pouzdanih istraživačkih podataka o broju homoseksualno orijentisanih ljudi u Srbiji, a procene idu u rasponu od 5 do 35 % Piše MILENA STOŠIĆ Niš, SRBIJA Pre samo deset godina građani Srbije krili su se po podrumima i skloništima i bežali od NATO bombi, izolovani od ostatka Evrope i sveta. Danas Srbija najzad ispunjava i poslednji pravni uslov za stavljanje na belu šengen listu, kao jedan u nizu koraka ka EU - usvojen je Zakon o zabrani diskriminacije. Nakon prezentovanja predloga zakona stigle su primedbe tradicionalnih crkava i verskih zajednica na pojedine članove, zbog čega je akt 4. marta povučen na doradu. Medijska halabuka potrajala je dvadesetak dana, ali je zakon ipak izglasan u Skupštini Srbije 26. marta sa 127 glasova "za" (od 250). Iako građani Srbije smatraju da je stavljanje na belu šengen listu značajno za našu zemlju (87%), a usklađivanje zakonodavstva sa evropskim neophodan je uslov za ulazak u EU, ne može se nikako reći da je usvajanje ovog zakona prošlo glatko, bez protesta i preispitivanja - koja je i kolika cena ulaska u EU. Teško do Zakona Predlog zakona o zabrani diskriminacije izradili su stručnjaci iz nevladinog, civilnog i akademskog sektora, uz podršku Ministarstva rada i socijalne politike i Programa UN za razvoj (UNDP), kao i uz pomoć delegacije Evropske Komisije u Beogradu. Nacrt ovog zakona u decembru 2007. godine dobio je veoma povoljno mišljenje Venecijanske komisije Saveta Evrope, a javna rasprava održana je tokom novembra i decembra 2008. u više gradova Srbije. U izveštaju Evropske Komisije za 2008. godinu navodi se da u praksi još uvek postoji široko rasprostranjena diskriminacija. Tradicionalne crkve i verske zajednice istakle su, iznoseći svoje primedbe na predlog zakona, da nisu bile pozvane na javnu raspravu. U njihovom saopštenju navodi se da sporni predlog garantuje pravo na slobodu javnog izražavanja seksualne orijentacije, a da tako nešto ne postoji ni u jednom međunarodnom ugovoru o zabrani diskriminacije, ni u jednoj evropskoj direktivi, ni u jednom relevantnom evropskom ili svetskom zakonodavstvu. Boris Milićević, predsednik GSA (Gay-Straight Alliance) smatra da su tradicionalne crkve i verske zajednice imale prilike da učestvuju u javnoj raspravi, ali su one to izbegavale - "baš zato što ne prihvataju protivargumente. One su, zajedno sa desničarskim organizacijama, suštinski protiv koncepta jednakosti svih građana". U već pomenutom saopštenju, tradicionalne crkve i verske zajednice ogradile su se od sadejstva sa bilo kojom političkom strankom. Nakon povlačenja predloga ovog zakona GSA je objavila apel 91 nevladine organizacije za vraćanjem i usvajanjem zakona u neizmenjenom obliku. "I Evropska unija, i Savet Evrope, i Ujedinjene nacije i Evropska komisija eksplicitno su zahtevali od Srbije da u najskorije vreme donese sveobuhvatan antidiskriminacioni zakon, posebno navodeći Rome, nacionalne manjine, male verske zajednice, hendikepirane i LGBT populaciju (lezbejke, gej, biseksualne i transrodne osobe) kao grupe koje moraju biti zaštićene ovim zakonom", objašnjava za WAVE magazine Boris Milićević. Jedna od izmena koju su predložile tradicionalne crkve i verske zajednice sastojala se u brisanju dela - "svako ima pravo na slobodu izražavanja svoje seksualne orijentacije". U obrazloženju se kaže da ne vređa moral i verska uverenja sama seksualna orijentacija, već njeno javno izražavanje, kao i da sloboda izražavanja nije garancija slobode. Zanimljivo je da se u obrazloženju ne govori o homoseksualnoj ili "posebnoj", već o seksualnoj orijentaciji uopšte. Spec. med. psihologije Miroslava Vuković iz Savetovališta za seksualnu orijentaciju Zavoda za zdravstvenu zaštitu studenata Beograd, objašnjava za WAVE magazine da je "stav crkve i nauke o brojnim pitanjima različit, ne samo kada je reč o homoseksualnosti već generalno, a posebno kada su u pitanju seksualnost, odnosno seksualno ponašanje ljudi". Taj stav vezuje se u principu za zabranu predbračne i vanbračne seksualne aktivnosti, korišćenje kontracepcije, abortusu... Prema popisu Republičkog zavoda za statistiku iz 2002. godine, čak 7.123.611 građana Srbije, od 7.498.001 popisanih, izjasnilo se kao vernici. Postavlja se pitanje da li zaista svi oni poštuju seksualnu apstinenciju i ostale stavove crkava. S druge strane, 60% građana smatra da je crkva u pravu što osuđuje pojavu homoseksualnosti (prema istraživanju CeSID-a iz februara i marta 2008). Javna ili tajna orijentacija Mišljenja stručnjaka - psihologa i psihijatara o adekvatnosti upotrebe reči "orijentacija" u sintagmi seksualna orijentacija podeljena su. Neosporno je da ima onih koji smatraju da je homoseksualnost poremećaj polnog nagona, a kada je reč o građanima Srbije njih čak 70% slaže se sa tvrdnjom da je to bolest (prema istraživanju CeSID-a). Možda je razlog za takav stav i u tome što se tek skoro pojavilo saopštenje gde se homoseksualnost kao bolest negira: "Srpsko lekarsko društvo je 2008. godine, a na inicijativu Labrisa - Organizacije za lezbejska ljudska prava, izdalo saopštenje u kome se potvrđuje ovakav stručni stav", kaže Miroslava Vuković. Takođe, Boris Milićević podseća da je "homoseksualnost u Srbiji dekriminalizovana (1994.) i depatologizovana (istovremeno kada i Svetska zdravstvena organizacija 1990.)", što će reći još i pre početka procesa integracije Srbije u EU. Istraživanje CeSID-a pokazuje i da građani ne bi voleli / želeli: da su u srodstvu sa osobom homoseksualnih sklonosti, da se sa takvom osobom druže ili posećuju, da takva osoba ima rukovodeći položaj u državi i da im bude šef na poslu. Čak 75% ispitanika ne želi da takva osoba bude vaspitač / nastavnik njihovoj deci. Logično je onda zaključiti i da teško da ima roditelja kome bi bilo svejedno da se njegovo dete izjasni kao LGBT osoba. Kada je reč o broju homoseksualno orijentisanih ljudi u Srbiji danas - nema pouzdanih istraživačkih podataka, a procene idu u rasponu od 5 do 35%. "Prema procenama nekih NVO koje se bave pravima osoba neheteroseksualne orijentacije, u Srbiji ima 600-700.000 homoseksualnih osoba. Prema vrlo obuhvatnom istraživanju o zdravstvenom ponašanju srednjoškolske i studentske omladine (uzorak 5.385 studenata oba pola, iz svih univerzitetskih centara u Srbiji), u kome je učestvovala i naša ustanova, 2000. godine se kao heteroseksualno opredelilo 76,08% studenata, homoseksualno 1,21%, biseksualno - 4,03%, a 9,17% je izjavilo da nije sigurno u pogledu svoje seksualne orijentacije", navodi Miroslava Vuković. Na putu ka belom šengenu Cela priča oko Zakona o zabrani diskriminacije odigrala se veoma brzo. Verzija koja je na kraju usvojena kaže da se diskriminacijom neće smatrati postupanje sveštenika i verskih službenika u skladu sa njihovim uverenjima i zakonom. Izbrisan je stav koji se odnosi na transseksualce i konačno, član 21 oko koga se i najviše diskutovalo, sada glasi: "Seksualna orijentacija je privatna stvar i niko ne može biti pozvan da se javno izjasni o svojoj seksualnoj orijentaciji. Svako ima pravo na slobodu izražavanja svoje seksualne orijentacije, a diskriminatorsko postupanje zbog izražavanja seksualne orijentacije je zabranjeno." Kazne koje predviđa ovaj zakon kreću se od 5.000 do 100.000 dinara. Kakvi će biti efekti i koliko će ko biti zadovoljan ishodom, tek će se pokazati kroz praksu i primenu ovog pravnog akta. S obzirom da je zakon ipak usvojen i put ka belom šengenu prokrčen, možemo pretpostaviti da je i put Srbije ka Evropskoj uniji kraći za jedan korak, i to ne samo u smislu legislativa, već i u svesti ljudi o tome ko smo, gde smo i kuda idemo. (Objavljeno: 15.04.2009.) Anti-Discrimination Law One Step Closer to the European Union The final version of the article 21, which has caused most controversy, states: "Sexual orientation is a private matter and no one may be asked to publicly declare their sexual orientation. Everyone has the right to freely declare their sexual orientation, and discrimination against such declaration is prohibited". Even the fact that there are no reliable data that show the number of homosexually oriented people in Serbia, with the estimates ranging from 5 to 35 per cent, proves this to be a debatable question By MILENA STOŠIĆ from Niš, SERBIA Just 10 years ago people in Serbia hid in basements and bomb shelters, running away from NATO bombs, isolated from the rest of Europe and the world. Today, Serbia finally fulfills the last legal prerequisite to be put on the white Schengen list, as one of a number of steps towards the European Union - the Law on the Prohibition of Discrimination has been passed. After the presentation of the bill, a number of objections have been made by traditional churches and religious communities. Consequently, on March 4, the bill was withdrawn for final changes. Media frenzy went on for about 20 days, however, the Parliament passed the law on March 26, with 127 (out of 250) members voting "for" it. Even though Serbian citizens think it important for Serbia to be put on the white Schengen list (87% of them), and the alignment of Serbian legislation with that of the European Union is a necessary requirement for its joining the EU, it can by no means be said that everything went smoothly, without any protestations or reexaminations of the question-at what price should we join the EU? A Long Road to the Law The bill on the prohibition of discrimination was written by experts from the non-governmental, civil and academic fields, with the support from the Ministry of Labour and Social Policies and the United Nations Development Programme (UNDP), also with the aid from the European Commission's delegation in Belgrade. In December 2007, the Venice Commission of the European Council gave a very favourable opinion on the draft of this law, with the public debates taking place throughout November and December 2008 in a number of Serbian cities. The European Commission's report for 2008 confirmed an existing widespread discrimination. Traditional churches and religious communities have stressed, making their objections to the bill, that they have not been invited to a public debate. Their announcement states that the controversial bill guarantees the right to one's freedom to publicly express one's sexual orientation, however, it is stated, a thing like that does not exist in any of the international accords on the prohibition of discrimination, in any of the European directives, or in any relevant European or world legislations. Boris Milićević, the president of GSA (the Gay-Straight Alliance), finds that traditional churches and religious communities have had a chance to participate in open debates but have been evading them - "precisely because they don't accept counter-arguments. Alongside right wing organizations, they are essentially against the concept of equality for all citizens". In the afore-mentioned announcement traditional churches and religious communities have dissociated themselves from any political parties. After the withdrawal of the bill the GSA has proclaimed appeals from 91 non-governmental organizations demanding that the law be reinstated and passed in its original form. "Everyone, including the European Union, the Council of Europe, the United Nations and the European Commission, have explicitly demanded that Serbia should pass a comprehensive anti-discrimination law at the shortest possible time, especially mentioning the Roma people, ethnic minorities, small religious communities, the disabled and the LGBT population (lesbian, gay, bisexual and transgender people) as groups which must be protected by this law", explains Boris Milićević for Wave magazine. One of the amendments suggested by traditional churches and religious communities has been to delete the part which says - "everyone has the right to freely declare their sexual orientation". They explain that the sexual orientation in itself is not an affront to moral or religious convictions, but its public declaration is. It is also stated that the freedom to declare one's sexual orientation is not a guarantee of freedom itself. What is interesting is that they do not talk about homosexual or "different" orientation in their announcement, but about sexual orientation in general. A specialist in clinical psychology, Miroslava Vuković, who works as a counsellor for sexual orientation at the Student Policlinic in Belgrade, explains for Wave magazine that "Church and science have different positions regarding numerous issues not just homosexuality, however, they are particularly dissimilar when it comes to sexuality and people's sexual behaviour". Church's position refers to the prohibition of pre-marital and extra-marital sexual activity, birth control, abortion and so on. According to the Census conducted by the Serbian Institute for Statistics in 2002, as much as 7,123,611 out of 7,498,001 enlisted citizens declared themselves as believers. The question is whether they really abide by sexual abstinence and other positions of the church. On the other hand, 60% of citizens think that Church is right to condemn homosexuality (according to CeSID's polls dating from February and March 2008). Public or Secret Orientation Experts - psychologists and psychiatrists differ on the question of the adequacy of the word "orientation" when used in a noun phrase sexual orientation. Undoubtedly, there are those who consider homosexuality a disorder in the sex drive, and as much as 70% of Serbian citizens think it a disease (according to CeSID's polls). A cause for such a position may be in the fact that the announcement, denying the opinion that homosexuality is a disease, has appeared only recently: "In 2008, the Serbian Medical Society, at the initiative from Labris - an organization which deals with human rights for the lesbians, issued an announcement in confirmation of this expert opinion", says Miroslava Vuković. In addition, Boris Milićević reminds that "homosexuality in Serbia is decriminalized (1994) and depathologized (simultaneously as the World Health Organization, 1990)", even before Serbia has begun the process of integration into the EU. Polls conducted by CeSID also show that people would not want to be related to a homosexual person, would not want to socialize with such a person, would not want such a person to have a managerial position in the state or be their superior at work. As much as 75% of examinees would not want a homosexual person to teach their children. It seems that there hardly is a parent who would not mind if their child declared himself an LGBT person. When it comes to the number of homosexually oriented people in Serbia today - there are no reliable data, with the estimates ranging from 5 to 35%. "According to some estimates given by NGOs which deal with the rights of non-heterosexual people, there are between 600 and 700 thousand homosexuals in Serbia. According to a very comprehensive research on health behaviour of high school and university students (a sample of 5,385 students of both genders, from every university centre in Serbia), with the participation of our institution as well, in 2000, there were 76,08% of heterosexually oriented, 1,21% of homosexually oriented, 4,03% of bisexually oriented students and 9,17% of them stated they were unsure about their sexual orientation", says Miroslava Vuković. On the Way towards the White Schengen The whole story about the anti-discrimination law has occurred pretty fast. The final version, which has been passed in the end, states that the actions by ministers and other religious officials, in line with their convictions and laws, would not be considered discriminatory. The position regarding transsexuals has been deleted and finally, article 21, which has caused most controversy, now states: "Sexual orientation is a private matter and no one may be asked to publicly declare their sexual orientation. Everyone has the right to freely declare their sexual orientation, and discrimination against such declaration is prohibited". Fines envisaged by this law go from 5,000 to 100,000 RSD. The effects and the amount of satisfaction in people with the law are yet to be seen when this legal decision is put into practice and use. Taking into consideration that, in the end, the law has been passed, thus clearing the way towards the white Schengen; one can assume that Serbia is one step closer to the EU, not only when the legislative body is considered but people's consciousness about who they are, where they are and where they are going as well. (Published: 10.04.2009.)

SRBIJA U EU - Kandidatura za članstvo u EU 22. decembra

SRBIJA U EU - Kandidatura za članstvo u EU 22. decembra

 Na dan početka liberalizacije viznog režima, Vlada Srbije donela je odluku o sledećem, kako je rekao komesar za proširenje EU Oli Ren, prirodnom i logičnom koraku a to je podnošenje kandidature za punopravno članstvo u EU.
Savet za evropske integracije, koji je osnovala Vlada Srbije za davanje strateških smernica i stvaranje nacionalnog konsenzusa po pitanju pristupanja Srbije, predložio je 19. decembra Vladi Srbije da donese odluku o podnošenju kandidature za prijem Srbije u članstvo EU do kraja 2009. godine. Nakon zasedanja Saveta, na sednici Vlade doneta je odluka u korist ovog predloga. Predsednik Srbije Boris Tadić i premijer Mirko Cvetković potpisali su u ime Vlade zahtev i memorandum za podnošenje kandidature za punopravno članstvo Srbije u EU. Tadić je čestitao građanima Srbije bez čije odluke, kako je naglasio, ne bi bilo moguće da naša zemlja podnese kandidaturu. “Podnošenje kandidature predstavlja prekretnicu i novu etapu koja će zahtevati duboke i bolne reforme, ali će na kraju građanima i njihovim porodicama doneti korist”, izjavio je Tadić.

Mnogi evropski lideri poput ministra spoljnih poslova Švedske Karla Bilta i Italije Franka Fratinija, dali su zeleno svetlo ovoj odluci koja potvrđuje nedvosmislenu evropsku perspektivu Srbije i svesrdno je podržali.

 

Zahtev za kandidaturu predsednik Tadić će predati 22. decembra (sutra) premijeru Švedske Frederiku Rajnfeltu i taj zahtev će od 1. januara preuzeti Španija, koja će tada otpočeti svoje predsedavanje unijom. Rajnfelt, koji je odluku o apliciranju ocenio kao istorijski korak za Srbiju, rekao je da će sa zadovoljstvom primiti predsednika Srbije Borisa Tadića u Stokholmu 22. decembra, kada će zahtev za članstvo zvanično biti podnet. Predsedavanje Španije koja je jedna od 5 EU zemalja koje nisu priznale jednostranu nezavisnost Kosova i čiji je  Ministar spoljnih poslova Migel Anhel Moratinos takođe izneo pozitivne stavove o kandidaturi Srbije, svakako je ohrabrujuća okolnost u prihvatanju ovog zahteva Srbije.

 

Iako SSP nisu ratifikovale sve zemlje članice EU i evropski parlament, ova odluka se ocenjuje kao pravovremena i u skladu sa dugoročnim strateškim ciljevima Srbije u kontekstu evrointegracija. Kad je reč o saradnji sa Hagom, koja se često pominje kao kamen spoticanja, Predsednik Srbije rekao je da nema nikakve dileme da Švedska i bez hapšenja haških optuženika Ratka Mladića i Gorana Hadžića može da odredi datum za podnošenje kandidature, jer Srbija čini sve da okonča saradnju sa Haškim tribunalom.

Izvojevanje bele šengenske liste i odmrzavanje Prelaznog trgovinskog sporazuma, saradnja sa Hagom, kao i ispunjavanje obaveza i kriterijuma sa “mape puta” otvorili su vrata Srbiji ka statusu kandidata za članstvo u EU koji se prognozira do kraja sledeće godine. “Srbija je trasirala pravce kojima će se kretati u narednom periodu i pokazala da deli težnje evropskih država", rekao je premijer Cvetković. Na ovaj način polako počinju da se potvrđuju i ostvaruju očekivanja i želje građana Srbije koji su sasvim opravdano u većinskom broju od početka evrointegracijskih aspiracija zemlje, pružali podršku ovoj ideji i pristupanju porodici evropskih naroda.

 (Objavljeno na www.europeanhouses.org: decembar .2009.)

Veliki dan za građane Srbije - Srbija na belom šengenu

Veliki dan za građane Srbije - Srbija na belom šengenu

Na jučerašnjem zasedanju Saveta ministara EU usvojena je konačna odluka o ukidanju viznog režima građanima Srbije, Crne Gore i Makedonije za zemlje potpisnice Šengenskog sporazuma. Odluka će stupiti na snagu 19. decembra, kako je Slovenija predložila početkom novembra na sednici EU.
Ministri unutrašnjih poslova i pravosuđa EU usvojili su dopunu Regulative 539/2001, što znači beli šengen za građane Srbije. Vizna liberalizacija važiće, kako je napomenuo Vinsent Dežer – šef Delegacije Evropske Komisije u Srbiji, za onih milion i po građana koji su do sada sebi obezbedili biometrijski pasoš. U šengenskom prostoru biće moguće boraviti turistički 90 dana od dana ulaska. Što se tiče građana koji još uvek nemaju biometrijski pasoš procedura će ostati ista i oni će plaćati vizu i kao i do sada dostavljati neophodnu dokumentaciju. Ograničenja postoje i kad je reč o građanima Kosova. Takođe za druge svrhe putovanja poput studiranja, rada i sl. biometrijski pasoš neće biti dovoljan, već se mora tražiti odobrenje. Biometrijski pasoš otvara vrata u 25 zemalja članica EU, kao i u još tri zemlje koje su potpisnice Šengenskog sporazuma – Island, Norvešku i Švajcarsku. Odluka pak ne važi za Veliku Britaniju i Irsku. Međutim, kako je britanski ambasador u Beogradu Stiven Vordsvort izjavio, sledeća procena od rizika od imigracije biće data 2011. god. na osnovu koje se nekim zemljama nameće viza a nekima ukida.
“Ukidanje viza nije poklon već rezultat tesne saradnje Brisela i Beograda”, rekao je švedski ambasador Krister Bringeus. Zadovoljstvo ovim korakom, kao i svetle perspektive Srbije i uopšte Zapadnog Balkana kad je reč o evro integracijama izrazili su i Oli Ren, komesar za proširenje EU, kao i potpredsednik Evropske komisije Žak Baro.
Čestitajući građanima Srbije juče na konferenciji u Briselu, predsednik Boris Tadić je podvukao da je ovo veliki dan za građane Srbije.

(Objavljeno na www.europeanhouses.org: novembar .2009.)

Biti Evropljanin

Evropska nagrada za mlade novinare, EYJA 2009 - Finalna konferencija

Biti Evropljanin

"Gledao sam inauguraciju Baraka Obame. To je kreativna nacija sa jakom voljom. I ostale zemlje poput Kine, Rusije, Indije se razvijaju. Oni ne čekaju Evropljane. Vreme nije na našoj strani, moramo da ubrzamo" - Dr Johen Tis


Piše MILENA STOŠIĆBerlin, NEMAČKA
(EYJA pobednik u Srbiji)


Finalna konferencija panevropskog konkursa - Evropska nagrada za mlade novinare 2009, koji je ove godine održan pod naslovnim motoom "Proširi svoju viziju", okupila je nacionalne pobednike iz 28 evropskih zemalja u Berlinu, od 29. avgusta do 2. septembra. Ovo takmičenje, organizovano drugu godinu zaredom od strane Evropske komisije, evropskog onlajn magazina Cafe Babel i udruženja mladih novinara European Youth Press trajalo je do 31. maja, a zatim su žiriji u svakoj zemlji izabrali najbolje tekstove, objavljene u prethodnom periodu, a na temu proširenja i budućnosti Evropske unije.

Boravak u glavnom gradu Nemačke imao je za mlade novinare edukativni i turistički karakter, predstavljajući jedno nezaboravno iskustvo. Organizovana je poseta Nemačkom istorijskom muzeju i Nacionalnom parlamentu, bilo je prilike da se sretnu sa predstavnicima Evropske komisije i kolegama iz medija, kao i da upoznaju sam grad i njegovu istoriju, na dvadesetogodišnjicu pada Berlinskog zida. Za vreme ovog kratkog nagradnog boravka, 1. septembra održan je niz radionica i finalni skup za mlade novinare, njihove starije kolege, kao i predstavnike nacionalnih žirija, na kome se diskutovalo o mnogim pitanjima od krucijalne važnosti za Evropu i proširenje EU. Sve to simbolično baš na dan kada je Nemačka invazijom na Poljsku započela Drugi svetski rat, i u godini obeležavanja dve decenije od pada Gvozdene zavese, kao i pet godina od poslednjeg kruga proširenja EU.

Gde počinje i gde završava EU?

Upravo na taj simbolizam pozvali su se i Matijas Pečke, šef Predstavništva Evropske komisije u Nemačkoj i Gizela Gaugel-Robinson, šef Odeljenja za komunikacije Evropske komisije (DG Enlargement), koji su svojim govorima otvorili finalnu konferenciju.

Centralno predavanje održao je profesor Verner Vajdenfeld, osvrćući se unazad na pad Gvozdene zavese, i otvarajući pitanje budućnosti i težnje ka zajedničkom evropskom identitetu. Kao trenutno glavni problem profesor Vajdenfeld istakao je netransparentnost evropske legislative: "Ako čitate neki tekst, kao na primer Lisabonski ugovor, vidite da ga je jako teško razumeti". On je takođe naglasio da bi evropske integracije trebalo da budu transparentnije, da treba ojačati bezbednost, posebno podvlačeći neophodnost strateškog partnerstva (sa UN, Kinom, Indijom, Rusijom...) - "Evropa mora da se razvija kao strateška zajednica".

Tokom konferencije održane su i dve panel diskusije. Prva je za temu imala, opet u duhu 20 godina od pada Gvozdene zavese, da li je i na koji način integracija zemalja centralne i istočne Evrope u EU izmenila lice Starog kontinenta.

"Identitet može biti glavni problem. Gde počinje i gde završava EU?", započeo je diskusiju Karl de Mejer (Les Echoes, Francuska). Dr Johen Tis (Deutschlandradio, Nemačka) nadovezao se na to ističući značaj pitanja sigurnosti i odbrambenog identiteta. On je rekao da Evropa mora stvoriti odbrambeni identitet i evropsku armiju: "Ekonomska kriza je ukazala na deficite Evrope. Sledećih 10 godina biće od velike važnosti".

Učesnici ove panel diskusije - Dr Andrea Despot, direktor seminara Evropske akademije u Berlinu, već pomenuti Karl de Mejer i Dr Johen Tis i Pjotr Jendroščik (Rzeczpospolita tbc, Poljska), konstatovali su da u okviru EU i politike proširenja i dalje ima mnogo nedoumica, počevši od stvaranja zajedničke vojske, preko problema ekonomske prirode i stava starijih zemalja članica EU koje svoju poziciju često uzimaju zdravo za gotovo, pa do nestabilnosti balkanskog regiona i uticaja sa drugih kontinenata.

"Ako Gvozdena zavesa više ne postoji materijalno, to ne znači da je Evropa ujedinjena i da nema problema. Takođe, potrebno je promovisati i vrednosti kao što je solidarnost. Postoji čežnja istočne Evrope za većim razumevanjem od strane zapada", rekao je Pjotr Jendroščik. On je osim toga izrazio i žaljenje što EU devedesetih godina nije uspela da spreči ratne sukobe na Balkanu.

Kada je reč o uticaju drugih svetskih sila i budućim tendencijama Dr Johen Tis ocenio je da će SAD biti vodeća zemlja: "Gledao sam inauguraciju Baraka Obame. To je kreativna nacija sa jakom voljom. I ostale zemlje poput Kine, Rusije, Indije se razvijaju. Oni ne čekaju Evropljane. Vreme nije na našoj strani, moramo da ubrzamo. Lokomotivi je potrebno gorivo". On se osvrnuo i na status Turske, koja je već desetak godina kandidat za članstvo u EU, i na posledice istog, otvarajući pitanje koliko je ova zemlja zaista slična ostatku Evrope: "Da li Turska zaista može da bude most ka Bliskom istoku? Ja lično to ne vidim", rekao je. Pitanje perspektiva Turske u relaciji sa EU detaljnije je razmatrano na jednoj od dve radionice koje su održane istovremeno.

Da li vetar promena i dalje duva?

Druga radionica bavila se evropskim perspektivama u odnosu na Zapadni Balkan - politički i tehnički termin skovan da obuhvati šest zemalja bivše Jugoslavije i Albaniju. Ovu radionicu vodili su predstavnici srpske i hrvatske ambasade u Berlinu - Milan Gojković i Silvio Kus, kao i profesor Miroljub Radojković sa beogradskog Fakulteta političkih nauka. Uzimajući u obzir nestabilnost ovog regiona i mnogobrojne probleme - ekonomske, zatim nezavršene demokratije, veliki rizik od korumpiranosti političke elite, pomanjkanje vladavine prava i čestu zloupotrebu multietničnosti, tradicija i veroispovesti, profesor Radojković otvorio je diskusiju pitanjem da li vetar promene i dalje duva.

Tokom radionice potvrđeno je, raznim zdravorazumskim argumentima (bezbednosni i ekonomski razlozi, jačanje ukupnog procesa reformi, obezbeđivanje baze za političko sazrevanje društava, civilizovanje regiona i promocija EU vrednosti, otvaranje perspektive za mlađe generacije...), kolika je obostrana korist od uključivanja zemalja Zapadnog Balkana u Evropsku uniju. Hrvatska se čini najbližom konačnom cilju u ovom procesu, a Srbija bi svakako imala koristi od ulaska Hrvatske u EU, uprkos velikim nesuglasicama u prošlosti.

Kako je rekao Silvio Kus, i u Hrvatskoj je tradicionalni sistem morao umnogome da se menja i da prihvati aqui communitaire: "Mi još uvek moramo da smanjimo broj sudova u Hrvatskoj i moramo sarađivati sa Haškim tribunalom. Puno još mora da se radi na podršci javnosti". Što se tiče Srbije, Crne Gore (potencijalni kandidati) i Makedonije (kandidat za članstvo u EU), ove zemlje će biti na beloj šengen listi od januara sledeće godine, što je ogroman korak napred.

"Mi u Srbiji podržavamo ukidanje viza za Bosnu i Hercegovinu i Albaniju, takođe", rekao je profesor Radojković. Čini se da su učesnici radionice ipak bili najzainteresovaniji za status Kosova i odnos Srbije prema jednostrano proglašenoj nezavisnosti. Milan Gojković ponudio je zvanični stav države kao odgovor na ovo pitanje, ističući da Srbija insistira na tome da je Kosovo prema međunarodnom pravu deo Srbije i da je nezavisnost neprihvatljiva. "Puno međunarodnih emocija povezano je sa Kosovom", dodao je. Nažalost, vremenski limit nije dozvolio dužu i dublju diskusiju na ove teme, ali se kao krajnji zaključak mogla naslutiti jedna opšta optimistična perspektiva ovog regiona i jaka tendencija da se raskrsti sa neproduktivnom stagnacijom iz prošlosti.

Ima li života posle smrti?

U poslednjoj fazi konferencije održana je druga panel diskusija pod nazivom Proširenje EU i buduće perspektive, na kojoj su učestvovali predstavnici medija - Ljubica Gojgić (B92, Srbija), Lejla Tavsanoglu (Cumhuriyet, Turska) i Željko Ivanović (Vijesti, Crna Gora) i moderator Dr Dušan Reljić, koji je diskusiju započeo pitanjem - Ima li života posle smrti? - aludirajući na EU.

"Evropska unija je nešto najbolje što se dogodilo Evropi. Bez EU stabilnost je moguća, ali EU je najbolje rešenje za nas. Ona je vredna ulaganja energije u taj projekat", istakla je Ljubica Gojgić. Ona je takođe uočila sličnost između Beograda i Berlina navodeći da sledeće godine pada jedan drugi zid - zid sankcija u Srbiji koji čvrsto stoji skoro 20 godina. Na ovoj panel diskusiji prvi put u toku dana je na direktniji način pomenut i interes SAD na ovim prostorima, o čemu su polemisali Ljubica Gojgić i Željko Ivanović. Oni su podvukli da SAD ima jak interes za dalji konflikt i da je zapravo Vašington glavni gospodar konflikta.

Kada je reč o Balkanu, Ljubica Gojgić je sa žaljenjem konstatovala da Evropa i nije umnogome doprinela stabilnosti na Balkanu. Ovaj panel bavio se još i odnosom medija i političkih tema i demokratije. "Mediji su veoma značajni za nacionalne i međunarodne sporazume. Zato je nezavisnost medija vrlo bitna", ukazala je Lejla Tavsanoglu, dodajući da zemlja koja nema nezavisne i slobodne medije ne može da se nazove demokratskom, i kritikujući u tom kontekstu stanje u Turskoj.

EU nije Evropa, EU je samo jedan njen deo

Interesantno pitanje postavio je tokom dana Kristijan de Bruijn iz predstavništva Evropske komisije, inače i član belgijskog žirija, adresirano ka prisutnima koji dolaze iz zemalja ne-članica EU, tačnije ka Srbima. Pitanje je glasilo - da li se osećate kao Evropljani? Da li se deklarišete kao Evropljani? Iza toga su sledila i razmišljanja šta ima primat, biti Evropljanin ili predstavnik neke nacije. Pitanje je isprovociralo više odgovora koji su se slili u jedan - naravno da se osećamo kao Evropljani! Jer Srbija jeste deo Evrope. I kao što je neko od prisutnih napomenuo EU nije Evropa, EU je samo jedan njen deo. A kao što je rekao i profesor Vajdenfeld na početku dana u svom govoru: "Bitno je kako se neko oseća". Na primer, on je rekao da se Srbi (!) mogu osećati više Evropljanima, nego Bugari koji su već u EU.

Konferencija se završila u kasnim popodnevnim satima, a kasnije iste večeri pobednicima su uručeni sertifikati sa logoom Evropske nagrade za mlade novinare i potpisom komesara za proširenje EU, Olija Rena.


(Objavljeno u INTERNATIONAL YOUTH WEB MAGAZINE WAVE www.wavemagazine.net: 15.09.2009.)

Publikacija Evropskih kuća

Link ka publikaciji Evropskih kuća

by Milena Stošić

Bilteni Evropskih kuća

Link ka prvih 7 biltena Evropskih kuća

by Milena Stošić